Wat te doen tegen oogmigraine? Tips van de migrainespecialist

Wat is oogmigraine?

Je zit achter je bureau en opeens verschijnen er flikkeringen in je gezichtsveld. Zigzaglijnen, lichtflitsen of een blinde vlek, alsof je net in een felle lamp hebt gekeken. Je kunt niet meer goed lezen, niet meer scherp zien. Het is beangstigend, vooral als het voor het eerst gebeurt. Maar er is goed nieuws: oogmigraine is in de meeste gevallen onschuldig en er is veel dat je kunt doen.

In dit artikel lees je wat oogmigraine precies is, hoe je de symptomen herkent, en welke stappen je kunt nemen, zowel tijdens een aanval als om toekomstige aanvallen te voorkomen.

Oogmigraine is een vorm van migraine waarbij je tijdelijk visuele verstoringen ervaart, zoals flikkeringen, zigzaglijnen, lichtflitsen of blinde vlekken in je gezichtsveld. Deze visuele verschijnselen worden ook wel een visueel aura genoemd. De medische term is oculaire migraine of migraine met visueel aura.

Bij oogmigraine raakt de visuele cortex (het deel van je hersenen dat beelden verwerkt) tijdelijk verstoord. Dit proces heet cortical spreading depression: een golf van elektrische activiteit die langzaam door de hersenschors trekt. Het is dit hersenproces dat de visuele verschijnselen veroorzaakt, niet je ogen zelf.

Belangrijk: oogmigraine is dus een hersenverschijnsel, geen oogziekte. Je ogen zijn gezond, het is je brein dat tijdelijk anders functioneert.

Hoe herken je de symptomen?

Niet iedereen ervaart dezelfde symptomen. De meest voorkomende visuele verschijnselen bij oogmigraine zijn:

• Zigzaglijnen of flikkerend licht, vaak beginnend als een klein punt dat zich uitbreidt
• Lichtflitsen, korte, heldere flitsen in je gezichtsveld
• Blinde vlekken (scotomen), een vlek waar je tijdelijk niets ziet
• Wazig of vervormd zien, alsof je door water kijkt
• Kleurrijke vlekken of patronen, soms als een caleidoscoop-effect

Een aanval van oogmigraine duurt meestal 5 tot 30 minuten en verdwijnt vanzelf. Bij sommige mensen volgt daarna hoofdpijn met misselijkheid, maar oogmigraine kan ook voorkomen zónder hoofdpijn achteraf. Andere verschijnselen na de visuele fase kunnen zijn: vermoeidheid, concentratieproblemen en overgevoeligheid voor licht (fotofobie) of geluid.

Oogmigraine komt vaker voor bij vrouwen dan bij mannen. Volgens de Wereldgezondheidsorganisatie (WHO) is migraine de nummer 1 oorzaak van verloren gezonde levensjaren bij vrouwen wereldwijd. Het kan op elke leeftijd beginnen, ook bij kinderen.

Wat kun je doen tijdens een aanval?

Als een oogmigraine-aanval begint, is het belangrijkste: rust nemen en prikkels vermijden. De visuele verschijnselen verdwijnen vanzelf, maar je kunt het proces comfortabeler maken:

• Stop met waar je mee bezig bent, niet doorwerken, niet autorijden
• Zoek een rustige, schemerige ruimte op, fel licht en schermen verergeren de klachten
• Sluit je ogen of kijk naar een neutraal punt, geef je hersenen de kans om te herstellen
• Vermijd schermen, telefoons, laptops en televisies kunnen de symptomen versterken
• Drink water, dehydratie kan een rol spelen bij het triggeren van aanvallen

Er is geen medicijn dat een lopende oogmigraine-aanval stopt. De visuele fase moet uitdoven. Wel kun je, als er daarna hoofdpijn volgt, aanvalsmedicatie gebruiken zoals je neuroloog heeft voorgeschreven.

Hoe kun je aanvallen voorkomen?

Als je regelmatig oogmigraine hebt, is het belangrijk om te begrijpen dat migraine een erfelijke hersenziekte is. Je veroorzaakt het niet zelf door verkeerde keuzes. Maar er zijn wel stappen die kunnen helpen om de frequentie te verminderen:

Herken je patroon. Het bijhouden van een migraine-dagboek helpt om triggers en patronen te herkennen. Let op slaapritme, hormoonschommelingen, stressmomenten en schermgebruik.

Bespreek preventieve behandeling. Bij frequente aanvallen kan een neuroloog preventieve medicatie voorschrijven. Dit varieert van klassieke preventiemedicatie zoals candesartan of bètablokkers tot moderne CGRP-remmers, medicijnen die specifiek ontwikkeld zijn voor migrainepreventie.

Beperk schermblootstelling. Langdurig schermgebruik zonder pauzes is een veelgenoemde trigger bij oogmigraine. De 20-20-20 regel kan helpen: elke 20 minuten, 20 seconden kijken naar iets op 6 meter afstand. Meer informatie over het omgaan met migraine in het dagelijks leven vind je op Thuisarts.nl.

Is oogmigraine gevaarlijk?

Oogmigraine is vrijwel altijd onschuldig. De visuele verschijnselen veroorzaken geen blijvende schade aan je ogen of hersenen. Toch zijn er situaties waarin je actie moet ondernemen:

• Eerste keer visuele verschijnselen? Laat het altijd beoordelen door een arts om andere oorzaken uit te sluiten
• Visuele klachten in één oog? Dit kan wijzen op retinale migraine, een zeldzamere vorm die wél medische aandacht vereist
• Aanvallen die langer duren dan 60 minuten? Neem contact op met je neuroloog
• Frequente aanvallen die je dagelijks leven beïnvloeden? Er zijn effectieve behandelingen beschikbaar

In Nederland hebben ongeveer 2,5 miljoen mensen migraine. Toch krijgt minder dan 1 op de 10 adequate behandeling. Bij The Migraine Clinic, de enige gespecialiseerde migrainekliniek van Nederland, zien we dagelijks patiënten die jarenlang met oogmigraine rondliepen zonder te weten dat er goede behandelopties zijn.

Je hoeft je huidige situatie niet te accepteren: er is veel aan te doen. Wil je weten of jouw klachten passen bij oogmigraine? Doe de gratis migrainetest of neem contact met ons op.

Veelgestelde vragen over oogmigraine

Wat is oogmigraine precies?
Oogmigraine is een vorm van migraine waarbij je tijdelijk visuele verstoringen ervaart, zoals zigzaglijnen, lichtflitsen of blinde vlekken. Het wordt veroorzaakt door een tijdelijke verstoring in de visuele cortex van de hersenen, niet door een probleem met de ogen zelf.

Hoe lang duurt een aanval van oogmigraine?
Een aanval duurt meestal 5 tot 30 minuten. De visuele verschijnselen verdwijnen vanzelf. Daarna kan er hoofdpijn volgen, maar dat hoeft niet.

Is oogmigraine gevaarlijk?
Nee, in de meeste gevallen is oogmigraine onschuldig en veroorzaakt het geen blijvende schade. Als visuele klachten alleen in één oog voorkomen of langer dan 60 minuten duren, is het verstandig om een neuroloog te raadplegen.

Kan oogmigraine voorkomen worden?
Ja. Neuroloog Dr. Hans Carpay van The Migraine Clinic benadrukt dat er effectieve preventieve behandelingen bestaan, van klassieke preventiemedicatie tot moderne CGRP-remmers. Een migraine-dagboek helpt daarnaast om persoonlijke triggers te herkennen.

Wanneer moet ik naar een arts met oogmigraine?
Ga naar een arts als je voor het eerst visuele verschijnselen ervaart, als de klachten in één oog zitten, als aanvallen langer dan een uur duren, of als ze je dagelijks leven beïnvloeden. The Migraine Clinic biedt 90% van de zorg online via beeldbellen.

Dit artikel is geschreven door het medisch team van The Migraine Clinic, de enige kliniek in Nederland gespecialiseerd in uitsluitend migraine, onder supervisie van neuroloog Dr. Hans Carpay.