Oogmigraine: wat is het, hoe herken je het en wanneer moet je actie ondernemen?
Wat is oogmigraine?
Oogmigraine is een vorm van migraine waarbij je tijdelijk visuele verstoringen ervaart, zoals flikkeringen, zigzaglijnen, lichtflitsen of blinde vlekken in je gezichtsveld. Deze visuele verschijnselen zijn onderdeel van wat artsen een migraine-aura noemen: een tijdelijke verstoring in de werking van je hersenen die aan de hoofdpijnfase voorafgaat, of soms zelfs zonder hoofdpijn optreedt.
Oogmigraine staat ook wel bekend als oculaire migraine of visuele migraine. Al deze termen verwijzen naar hetzelfde fenomeen. In de medische wereld wordt deze vorm geclassificeerd als migraine met aura, een van de twee hoofdvormen van migraine, naast migraine zonder aura.
Oogmigraine komt relatief vaak voor. Naar schatting ervaart ongeveer een derde van alle mensen met migraine af en toe een aura bij hun aanvallen. In Nederland, waar circa 2,5 miljoen mensen migraine hebben, gaat het dus om honderdduizenden mensen.
Symptomen van oogmigraine
De visuele verschijnselen bij oogmigraine kunnen per persoon verschillen. Niet iedereen ervaart dezelfde symptomen, en ook de intensiteit kan van aanval tot aanval wisselen. De meest voorkomende symptomen zijn:
- Flikkeringen of schitteringen, heldere, trillende lichtpuntjes of een flikkerend patroon, vaak aan de rand van je gezichtsveld
- Zigzaglijnen, grillige, golvende lijnen die zich langzaam uitbreiden over je blikveld, soms omschreven als een “gekartelde vesting” (het zogenoemde fortification spectrum)
- Blinde vlekken (scotomen), een plek in je gezichtsveld waar je tijdelijk niets of wazig ziet, soms omgeven door flikkeringen
- Lichtflitsen, plotselinge, korte flitsen van licht
- Wazig of vervormd zicht, alsof je door een beslagen raam kijkt
In de meeste gevallen treden deze symptomen op in beide ogen tegelijk. Dat komt omdat de oorzaak in de hersenen ligt, niet in de ogen zelf. De verstoringen beginnen vaak klein, bijvoorbeeld een kleine schittering, en breiden zich geleidelijk uit over een periode van vijf tot dertig minuten.
Na de visuele fase volgt bij veel mensen een periode van hoofdpijn, vaak aan één kant van het hoofd, soms vergezeld van misselijkheid, licht- en geluidsgevoeligheid en vermoeidheid. Maar dat hoeft niet: oogmigraine kan ook optreden zonder dat er hoofdpijn volgt.
Hoe ontstaat oogmigraine?
De visuele symptomen bij oogmigraine ontstaan door een tijdelijke verstoring in de elektrische activiteit van het deel van je hersenen dat verantwoordelijk is voor het verwerken van visuele informatie: de visuele cortex, achterin je hoofd.
Dit fenomeen heet cortical spreading depression: een golf van tijdelijk verminderde hersenactiviteit die langzaam door de hersenschors trekt. Tijdens deze golf werken de zenuwcellen in dat gebied even minder goed, wat de visuele verstoringen veroorzaakt die je ziet.
Migraine is een erfelijke hersenaandoening. Het migrainebrein reageert gevoeliger op prikkels dan een brein zonder migraine. Oogmigraine wordt niet veroorzaakt door problemen met je ogen, een oogarts zal dan ook geen afwijkingen vinden.
Hoelang duurt oogmigraine?
De visuele fase van oogmigraine duurt meestal tussen de vijf en zestig minuten, met een gemiddelde van twintig tot dertig minuten. De verschijnselen komen geleidelijk op en verdwijnen vanzelf weer. Als er daarna hoofdpijn volgt, kan die uren tot een dag aanhouden, vergelijkbaar met een reguliere migraineaanval.
Is oogmigraine gevaarlijk?
Ondanks dat een aanval beangstigend kan zijn (vooral de eerste keer dat je het meemaakt), veroorzaakt oogmigraine geen blijvende schade aan je ogen of hersenen. De visuele verstoringen zijn volledig omkeerbaar.
Er zijn wel situaties waarin het verstandig is om medische hulp te zoeken:
- Als je voor het eerst visuele verschijnselen ervaart, om andere oorzaken uit te sluiten
- Als de aura langer duurt dan zestig minuten
- Als de visuele verstoringen steeds in hetzelfde oog optreden (dit kan wijzen op retinale migraine, een zeldzamere vorm die wel door een oogarts beoordeeld moet worden)
- Als je boven de vijftig bent en voor het eerst een aura ervaart zonder voorgeschiedenis van migraine
Het verschil tussen oogmigraine en retinale migraine
Bij de meest voorkomende vorm van oogmigraine (migraine met visuele aura) treden de symptomen op in beide ogen tegelijk. Dit komt doordat de oorzaak in de hersenen ligt.
Retinale migraine is een veel zeldzamere vorm waarbij de visuele verstoringen in slechts één oog optreden, veroorzaakt door een tijdelijke vernauwing van bloedvaten in het netvlies. Als je merkt dat je klachten steeds in hetzelfde oog zitten, is het belangrijk om dit met je arts te bespreken.
Een simpele test: sluit om de beurt een oog. Zijn de verstoringen in beide ogen zichtbaar? Dan gaat het vrijwel zeker om een visuele migraine-aura.
Wat kun je doen bij oogmigraine?
Tijdens een aanval is er weinig dat je kunt doen om de visuele fase te stoppen, die gaat vanzelf over. Wat wel helpt:
- Neem rust in een rustige, donkere omgeving
- Vermijd schermgebruik, het felle licht kan de symptomen versterken
- Niet autorijden zolang je visuele klachten hebt
Als je regelmatig oogmigraine hebt, is het zinvol om een neuroloog gespecialiseerd in migraine te raadplegen. Er zijn effectieve behandelingen beschikbaar die de frequentie en ernst van je aanvallen kunnen verminderen, zowel klassieke preventiemedicatie als moderne medicijnen zoals CGRP-remmers.
Benieuwd of jouw klachten op migraine wijzen? Doe de migrainetest of neem contact met ons op.
Veelgestelde vragen over oogmigraine
Wat is oogmigraine precies?
Oogmigraine is een vorm van migraine met aura waarbij je tijdelijk visuele verstoringen ervaart, zoals zigzaglijnen, lichtflitsen of blinde vlekken. De oorzaak ligt niet in je ogen, maar in een tijdelijke verstoring van de hersenactiviteit. Oogmigraine, oculaire migraine en visuele migraine zijn verschillende namen voor hetzelfde verschijnsel.
Is oogmigraine gevaarlijk voor je ogen?
Nee, oogmigraine veroorzaakt geen blijvende schade aan je ogen of hersenen. De visuele verstoringen zijn volledig omkeerbaar en verdwijnen meestal binnen vijf tot zestig minuten. Zoek wel medische hulp als je voor het eerst visuele verschijnselen hebt, om andere oorzaken uit te sluiten.
Wat is het verschil tussen oogmigraine en oculaire migraine?
Er is geen verschil, het zijn verschillende namen voor dezelfde aandoening. Oogmigraine, oculaire migraine en visuele migraine verwijzen allemaal naar migraine met visuele aura.
Kan oogmigraine optreden zonder hoofdpijn?
Ja, dat kan. Sommige mensen ervaren alleen de visuele aura zonder dat er daarna hoofdpijn volgt. Dit komt vaker voor bij mensen boven de vijftig.
Wanneer moet ik met oogmigraine naar de dokter?
Raadpleeg een arts als je voor het eerst visuele verschijnselen hebt, als de aura langer dan zestig minuten duurt, als de klachten steeds in één oog optreden, of als je regelmatig aanvallen hebt die je dagelijks leven beïnvloeden. Een neuroloog gespecialiseerd in migraine kan helpen met preventieve behandeling.
Dit artikel is geschreven door het medisch team van The Migraine Clinic, de enige kliniek in Nederland gespecialiseerd in uitsluitend migraine, onder supervisie van neuroloog Dr. Hans Carpay. De informatie is gebaseerd op actuele wetenschappelijke inzichten en het boek ‘Migraine is geen hoofdpijn‘ (10e druk, 2024). Voor de medische classificatie van migraine met aura verwijzen we naar de International Classification of Headache Disorders (ICHD-3).