Menstruatie migraine: waarom je rond je ongesteldheid meer aanvallen krijgt

Elke maand hetzelfde patroon: een paar dagen voor of tijdens je menstruatie voel je het aankomen. De onrust, de vermoeidheid, en dan die vertrouwde bonzende hoofdpijn. Als je het gevoel hebt dat je migraine samenhangt met je cyclus, heb je waarschijnlijk gelijk. Menstruatie migraine is een van de meest voorkomende vormen van migraine bij vrouwen, en er is meer aan te doen dan je misschien denkt.

Wat is menstruatie migraine?

Menstruele migraine is een vorm van migraine die samenhangt met de hormonale schommelingen in je menstruatiecyclus. De belangrijkste trigger is de daling van oestrogeen in de dagen vóór je menstruatie. Door die daling raakt je brein tijdelijk uit balans en wordt het gevoeliger voor prikkels die een aanval uitlokken.

Neurologen maken onderscheid tussen twee vormen:

• Pure menstruele migraine: aanvallen treden uitsluitend op rondom de eerste dag van de menstruatie
• Menstruatiegerelateerde migraine: aanvallen komen ook op andere momenten voor, maar zijn duidelijk heftiger of frequenter tijdens de menstruatie

Het is belangrijk om te weten dat de menstruatie zelf niet de oorzaak is. Migraine is een erfelijke hersenziekte. De hormoonschommeling is een trigger die bij vrouwen met aanleg voor migraine een aanval kan uitlokken.

Symptomen van menstruatie migraine

De symptomen van menstruatie migraine lijken op andere vormen van migraine, maar er zijn een paar kenmerken:

• Kloppende, eenzijdige hoofdpijn, vaak intenser dan op andere momenten
• Langere duur: menstruele migraine-aanvallen duren gemiddeld langer dan niet-hormonale aanvallen
• Misselijkheid en soms braken
• Overgevoeligheid voor licht en geluid (fotofobie en fonofobie)
• Moeilijker te behandelen: aanvalsmedicatie werkt bij menstruele migraine soms minder goed

Niet elke vrouw ervaart al deze symptomen. Migraine is individueel, jouw patroon kan anders zijn dan dat van iemand anders.

Wat gebeurt er in je brein?

In de dagen voor een aanval verandert de stabiliteit van je brein door de daling van oestrogeen. Je hersenen worden gevoeliger voor prikkels: stress, slaaptekort, licht of zelfs een geur kan dan voldoende zijn om een aanval te triggeren.

Dit mechanisme lijkt op wat we bij epilepsie zien, een andere neurologische aandoening waarbij het brein elektrisch uit balans raakt. Volgens de Wereldgezondheidsorganisatie (WHO) is migraine de nummer 1 oorzaak van verloren gezonde levensjaren bij vrouwen wereldwijd. De hormonale component speelt hierin een grote rol.

Wat kun je doen bij hormonale migraine?

Herken je patroon

Het bijhouden van een migraine-dagboek is de eerste stap. Noteer wanneer je aanvallen optreden in relatie tot je cyclus. Veel vrouwen geloven sterker in het verband tussen migraine en menstruatie dan de feiten ondersteunen, een dagboek laat zien hoe het werkelijk zit.

Anticonceptie als behandeling

De anticonceptiepil wordt soms ingezet om hormoonschommelingen te reguleren. Bij de klassieke manier van slikken (drie weken hormonen, één stopweek) daalt het oestrogeen in de stopweek, en juist dát kan migraine uitlokken.

Tegenwoordig weten we dat de stopweek medisch gezien niet nodig is. De pil doorslikken vermindert de hormoonschommelingen en kan verlichting geven bij menstruatie migraine.

Let op: vrouwen met migraine mét aura hebben bij gebruik van de combinatiepil een verhoogd risico op trombose, zeker in combinatie met roken. Bespreek dit altijd met je arts. Meer informatie vind je op Thuisarts.nl.

Het hormoonspiraaltje (IUD)

Een alternatief is het hormoonspiraaltje. Dit geeft lokaal hormonen af, waardoor menstruaties sterk verminderen of zelfs wegblijven. Veel vrouwen met migraine melden verbetering na plaatsing van een IUD. Het wetenschappelijke bewijs is beperkt, maar de ervaringen zijn positief.

Preventieve medicatie bij menstruele migraine

Bij frequente aanvallen kan een neuroloog preventieve medicatie voorschrijven. Dit varieert van klassieke preventiemedicatie zoals candesartan of bètablokkers tot moderne CGRP-remmers, medicijnen die specifiek ontwikkeld zijn voor migrainepreventie en ook bij hormonale migraine effectief kunnen zijn. Belangrijk is ook om te letten op overmatig medicijngebruik: te frequent gebruik van aanvalsmedicatie kan de migraine juist verergeren.

Zwangerschap en menstruatie migraine

Veel vrouwen met migraine ervaren tijdens de zwangerschap een duidelijke afname van aanvallen. De hormonale situatie is dan relatief stabiel, zonder sterke pieken en dalingen in oestrogeen. Na de bevalling keert de schommeling terug, en vaak ook de migraine.

Hormonale migraine is meer dan alleen menstruatie

Hoewel oestrogeen de bekendste hormonale trigger is, spelen ook andere hormonen een rol. Onderzoek wijst op een mogelijke invloed van oxytocine op migraineaanvallen. En er zijn vrouwen die ver ná de overgang (wanneer oestrogeen laag maar stabiel is) nog steeds migraine hebben. Migraine is complexer dan alleen hormonen.

In Nederland hebben ongeveer 2,5 miljoen mensen migraine. De meeste migrainepatiënten krijgen pas na 20 jaar de migrainezorg die ze eigenlijk verdienen. Bij The Migraine Clinic, de enige gespecialiseerde migrainekliniek van Nederland, helpen we je om samen te onderzoeken welke rol hormonen spelen bij jouw migraine, en wat je eraan kunt doen.

Wil je weten of jouw klachten passen bij menstruatie migraine? Doe de gratis migrainetest of neem contact met ons op.

Veelgestelde vragen over menstruatie migraine

Wat is menstruatie migraine?
Menstruele migraine is een vorm van migraine die wordt getriggerd door de daling van oestrogeen in de dagen vóór of tijdens de menstruatie. Het is een van de meest voorkomende vormen van migraine bij vrouwen.

Waarom krijg ik migraine rond mijn ongesteldheid?
De daling van oestrogeen vlak voor je menstruatie maakt je brein tijdelijk gevoeliger voor prikkels. Bij vrouwen met aanleg voor migraine kan dit voldoende zijn om een aanval uit te lokken.

Helpt de pil doorslikken tegen menstruatie migraine?
Ja, bij sommige vrouwen wel. Door de pil door te slikken vermijd je de stopweek waarin oestrogeen daalt. Vrouwen met migraine met aura moeten echter voorzichtig zijn vanwege een verhoogd tromboserisico. Bespreek dit met je arts.

Kan menstruatie migraine behandeld worden?
Ja. Neuroloog Dr. Hans Carpay van The Migraine Clinic benadrukt dat er meerdere behandelopties zijn: van het aanpassen van anticonceptie tot preventieve medicatie zoals klassieke preventiemedicijnen of CGRP-remmers.

Gaat menstruatie migraine over na de overgang?
Bij sommige vrouwen verbetert de migraine na de overgang, maar dat is niet bij iedereen het geval. De overgangsperiode zelf is vaak juist een instabiele periode met meer aanvallen door onvoorspelbare hormoonschommelingen.

Dit artikel is geschreven door het medisch team van The Migraine Clinic, de enige kliniek in Nederland gespecialiseerd in uitsluitend migraine, onder supervisie van neuroloog Dr. Hans Carpay.