Hoofdpijn bij de overgang: waarom migraine verandert en wat je kunt doen
Hoofdpijn bij de overgang is een veelvoorkomende klacht. Veel vrouwen ervaren juist in de jaren rond de menopauze een toename van migraineaanvallen, terwijl ze hoopten dat het beter zou worden. De oorzaak? Schommelende hormoonspiegels, met name oestrogeen. Het goede nieuws: er is veel aan te doen.
Waarom verergert hoofdpijn bij de overgang?
Hoofdpijn bij de overgang is vrijwel altijd een vorm van hormonale migraine. Migraine is een erfelijke hersenziekte waarbij het brein extra gevoelig reageert op veranderingen, en hormonale schommelingen zijn een van de krachtigste triggers.
Tijdens de overgang (perimenopauze) fluctueert de oestrogeenspiegel steeds onregelmatiger. Het is niet het lage oestrogeen op zich dat migraine uitlokt, maar de daling van oestrogeen. Hoe groter en onvoorspelbaarder de schommelingen, hoe meer aanvallen je kunt verwachten. Volgens de Wereldgezondheidsorganisatie (WHO) is migraine wereldwijd een van de meest invaliderende aandoeningen, en hormonale factoren spelen daarbij een grote rol.
Dit mechanisme is vergelijkbaar met menstruele migraine: ook daar is het de oestrogeendaling vlak voor de menstruatie die een aanval triggert. Tijdens de overgang worden deze schommelingen echter grilliger en minder voorspelbaar, wat hoofdpijn bij de overgang extra lastig maakt.
Hoofdpijn bij de overgang: in welke fase is het het ergst?
De overgang verloopt in drie fasen, en de impact op migraine verschilt per fase:
- Perimenopauze (de jaren vóór de laatste menstruatie), dit is doorgaans de lastigste fase voor hoofdpijn bij de overgang. De hormoonspiegels fluctueren sterk en onvoorspelbaar. Veel vrouwen ervaren in deze periode meer en heftigere migraineaanvallen dan ooit tevoren.
- Menopauze (het moment waarop je 12 maanden geen menstruatie meer hebt gehad): een kantelpunt. Vanaf hier stabiliseren de hormoonspiegels geleidelijk.
- Postmenopauze: bij veel vrouwen nemen de migraineaanvallen af doordat de hormoonspiegels stabieler zijn. Maar dit geldt niet voor iedereen. Bij sommige vrouwen blijft migraine bestaan, ook na de overgang.
Helaas is er nog weinig wetenschappelijk onderzoek gedaan naar migraine bij vrouwen boven de vijftig. Het is daarom niet altijd goed te voorspellen hoe jouw hoofdpijn bij de overgang zich zal ontwikkelen na de menopauze.
Symptomen van hoofdpijn en migraine bij de overgang
De symptomen van migraine tijdens de overgang zijn vergelijkbaar met andere vormen van migraine, maar kunnen intenser of frequenter zijn. Niet iedereen ervaart alle symptomen:
- Kloppende of bonzende hoofdpijn, vaak aan één kant
- Misselijkheid
- Overgevoeligheid voor licht en geluid
- Vermoeidheid en concentratieproblemen
- Stemmingswisselingen (die ook bij de overgang zelf horen)
- Aura (visuele stoornissen, tintelingen) bij sommige vrouwen
Overgangsklachten zoals slaapproblemen, opvliegers en stemmingswisselingen kunnen bovendien op zichzelf een trigger zijn voor migraineaanvallen, waardoor een vicieuze cirkel kan ontstaan. Meer informatie over hoofdpijn en hormonen vind je op Thuisarts.nl.
Behandeling van hoofdpijn bij de overgang
De behandeling van hoofdpijn bij de overgang verschilt niet fundamenteel van andere vormen van migraine. Wat wél anders is: de aanpak moet rekening houden met de hormonale context.
Aanvalsmedicatie
Triptanen en pijnstillers (NSAID’s) werken bij de meeste vrouwen ook tijdens de overgang. Het is belangrijk om overmatig medicijngebruik te voorkomen, bij meer dan 10-15 dagen per maand pijnstillers of triptanen gebruiken kan medicatie-overgebruikshoofdpijn ontstaan.
Preventieve medicatie
Als je frequent aanvallen hebt (meer dan 4 per maand), is preventieve medicatie een optie. Klassieke preventiemedicijnen zoals candesartan, bètablokkers of amitriptyline worden veel gebruikt. Bij chronische migraine komen ook CGRP-remmers of botox in aanmerking.
Hormoonbehandeling
Sommige vrouwen overwegen hormoontherapie (HRT) om overgangsklachten te verlichten. De relatie tussen HRT en migraine is complex: bij een deel van de vrouwen verbetert de migraine, bij anderen verslechtert deze juist. Dit is altijd een individuele afweging, samen met je behandelend arts.
Tips bij hoofdpijn bij de overgang
- Houd een hoofdpijndagboek bij, dit helpt patronen herkennen en is waardevol voor je neuroloog
- Let op slaaphygiëne, slaapproblemen zijn een veelvoorkomende trigger, zeker tijdens de overgang
- Regelmatig bewegen, matige beweging kan de frequentie van aanvallen verminderen
- Bespreek medicatie met je neuroloog, de optimale behandeling kan veranderen door de overgang
Onthoud: migraine is niet je schuld. Het is een erfelijke hersenziekte. De overgang maakt het soms lastiger, maar er zijn goede behandelingen beschikbaar.
Wanneer naar de specialist voor hoofdpijn bij de overgang?
Als je merkt dat je migraine tijdens de overgang erger wordt, vaker voorkomt, of als je huidige medicatie niet meer goed werkt, is het verstandig om een migrainespecialist te raadplegen. Bij The Migraine Clinic, de enige kliniek in Nederland die zich uitsluitend richt op migraine, krijg je een persoonlijk behandelplan afgestemd op jouw situatie, inclusief de hormonale context van de overgang.
90% van onze zorg verloopt online via beeldbellen, dus locatie is geen belemmering. Neem contact op of doe de online migrainetest.
Veelgestelde vragen over hoofdpijn bij de overgang
Gaat hoofdpijn bij de overgang vanzelf over?
Bij veel vrouwen nemen de aanvallen af na de menopauze doordat hormoonspiegels stabieler worden. Maar dit geldt niet voor iedereen, bij sommige vrouwen blijft migraine bestaan, ook na de overgang.
Kan hormoontherapie helpen tegen hoofdpijn bij de overgang?
Hormoontherapie (HRT) kan bij sommige vrouwen de migraine verbeteren, maar bij anderen juist verergeren. Dit is een individuele afweging die je altijd met je arts moet bespreken.
Waarom wordt mijn hoofdpijn erger tijdens de overgang?
Tijdens de perimenopauze fluctueren oestrogeenspiegels sterk en onvoorspelbaar. Het is de daling van oestrogeen die migraineaanvallen triggert, en hoe grilliger de schommelingen, hoe meer aanvallen.
Welke medicijnen helpen bij hoofdpijn bij de overgang?
Dezelfde medicijnen als bij andere vormen van migraine: triptanen als aanvalsmedicatie, en preventieve opties zoals candesartan, bètablokkers of CGRP-remmers. Je neuroloog kijkt welke aanpak het beste bij jouw situatie past.
Is hoofdpijn bij de overgang altijd migraine?
Nee, niet alle hoofdpijn bij de overgang is migraine. Spanningshoofdpijn komt ook veel voor in deze periode. Een goede diagnose door een specialist is belangrijk om de juiste behandeling te kiezen.
Dit artikel is geschreven door het medisch team van The Migraine Clinic, de enige kliniek in Nederland gespecialiseerd in uitsluitend migraine, onder supervisie van neuroloog Dr. Hans Carpay.