Hormoonbehandeling bij migraine

De menstruele cyclus

De menstruele cyclus is het maandelijkse proces waarbij je lichaam zich voorbereidt op een mogelijke zwangerschap. Gemiddeld duurt een cyclus ongeveer 28 dagen, maar een cyclus tussen de 21 en 35 dagen is ook normaal. Tijdens de cyclus veranderen je hormoonspiegels voortdurend, vooral die van oestrogeen en progesteron. Deze hormonale schommelingen kunnen ook een rol spelen bij migraine. In je hersenen zitten namelijk receptoren (een soort antennes) voor oestrogeen en progesteron, en daarmee hebben die hormonen direct effect op je brein. Bijvoorbeeld op hoe gevoelig je bent om een migraineaanval te krijgen.

Op de kinderleeftijd is er weinig verschil in het voorkomen van migraine tussen meisjes en jongens. Maar vanaf de start van de menstruele cyclus (dus bij het begin van de puberteit) krijgen meisjes veel vaker migraine dan jongens. Bij veel meisjes en vrouwen met migraine is er een duidelijke relatie tussen migraineaanvallen en de menstruatiecyclus. Dit noemen we ook wel menstruele migraine. Vooral de daling van het hormoon oestrogeen vlak voor de menstruatie lijkt een belangrijke trigger te zijn. Wanneer het oestrogeen snel afneemt, kan dit veranderingen veroorzaken in je hersenen die een migraineaanval uitlokken.

Menstruele migraine ontstaat meestal in de periode van twee dagen vóór de menstruatie tot ongeveer drie dagen na het begin ervan. In deze fase zijn je oestrogeenspiegels het laagst. We weten dat migraineaanvallen rond de menstruatie vaak heviger zijn, langer duren en soms minder goed reageren op medicatie dan aanvallen op andere momenten in de cyclus.

Niet alle migraine bij vrouwen is strikt menstrueel. Veel vrouwen hebben ook migraine op andere momenten in de cyclus. Toch spelen hormonale schommelingen bij een groot deel van de vrouwen met migraine een belangrijke rol. Als je migraine met aura hebt, is de relatie met hormonen vaak minder duidelijk dan bij migraine zonder aura.

Het herkennen van het verband tussen je migraine en je cyclus kan helpen bij het beter begrijpen van je klachten en bij het kiezen van een passende behandeling. Door je migraineaanvallen in een dagboek bij te houden, wordt vaak duidelijk of er een relatie is met bepaalde fases van je cyclus. Dit helpt je arts om gerichte adviezen of behandelingen te geven.

Op dit moment weten we nog niet goed of een hormonale aanpak van migraine bij menstruatie effectief is. Het lijkt logisch dat het voorkomen van de oestrogeendaling (bijvoorbeeld door de anticonceptiepil te slikken zonder stopweek) ook helpt om migraineaanvallen te voorkomen. Maar het wetenschappelijke bewijs hiervoor is nog beperkt.

Zwangerschap

Tijdens de zwangerschap veranderen je hormoonspiegels aanzienlijk. In de vroege zwangerschap, vooral in het eerste trimester, kunnen de hormonen nog sterk schommelen. Daardoor kunnen migraineaanvallen soms juist vaker optreden of tijdelijk verergeren. Ook vermoeidheid, misselijkheid, veranderingen in slaap of minder regelmatig eten kunnen in deze fase migraine uitlokken.

Bij veel vrouwen nemen migraineaanvallen echter af na de eerste maanden van de zwangerschap. Tijdens het tweede en derde trimester zijn je hormoonspiegels, vooral oestrogeen, vaak stabieler en hoger. Deze stabiliteit zorgt er bij veel vrouwen voor dat migraine minder vaak voorkomt of zelfs tijdelijk verdwijnt. Onderzoek laat zien dat de klachten bij een groot deel van de vrouwen in deze periode duidelijk verminderen, vooral als je migraine zonder aura hebt.

Toch geldt dit niet voor iedereen. Sommige vrouwen blijven migraineaanvallen houden of krijgen er juist meer last van. Vooral als je migraine met aura hebt, kan het verloop minder voorspelbaar zijn tijdens de zwangerschap.

Gelukkig heeft migraine geen schadelijke invloed op je baby. Wel kan het gebruik van bepaalde medicijnen in de zwangerschap gevaarlijk zijn. Van sumatriptan weten we dat het in de zwangerschap veilig gebruikt kan worden. Overleg altijd met je arts welke medicatie voor jou geschikt is.

De overgang

De overgang is een levensfase waarin je lichaam verandert van vruchtbaar naar niet-vruchtbaar. Deze periode duurt meestal meerdere jaren rond je laatste menstruatie (de menopauze) en begint vaak tussen het 40e en 60e levensjaar. Tijdens de overgang maken je eierstokken minder hormonen aan, vooral oestrogeen. Daardoor kunnen verschillende klachten ontstaan, zoals opvliegers, veranderingen in de menstruatie, somberheid of angst, en slaapproblemen.

Een bloedtest geeft helaas geen betrouwbaar antwoord op de vraag of je in de overgang bent: de waarden schommelen te veel om er conclusies aan te verbinden.

Migraine kan in deze periode veranderen. Sommige vrouwen krijgen voor het eerst migraine tijdens de overgang, terwijl anderen merken dat hun bestaande migraine erger wordt. Dit hangt samen met de hormonale veranderingen die in deze fase plaatsvinden. Vooral de onregelmatige schommelingen in oestrogeen lijken een belangrijke rol te spelen. Wanneer je oestrogeengehalte plotseling daalt, kan dit de kans op een migraineaanval vergroten.

In de eerste fase van de overgang, de perimenopauze, zijn de hormoonschommelingen vaak het grootst. Hierdoor kunnen je migraineaanvallen vaker optreden of intensiever worden. Sommige vrouwen merken dat hun aanvallen in deze periode langer duren of moeilijker te behandelen zijn.

Na de menopauze stabiliseren je hormoonspiegels meestal weer. Bij veel vrouwen neemt migraine dan af of verdwijnen de klachten zelfs. Toch verschilt dit per persoon: bij sommige vrouwen blijven migraineaanvallen na de overgang bestaan.

De relatie tussen migraine en de overgang laat zien hoe sterk hormonen invloed hebben op migraine. Het begrijpen van deze samenhang kan je helpen bij het herkennen van je klachten en het zoeken naar passende behandeling. Het wetenschappelijke bewijs voor hormoonbehandeling bij migraine in de overgang is nog beperkt. Maar er zijn veel verhalen van vrouwen die met hormoonsuppletie in de overgang hebben ervaren dat hun migraine milder werd.

Meer informatie over de overgang vind je op: degynaecoloog.nl en thuisarts.nl

Migraine hormonaal behandelen

Migraine is in de eerste plaats een neurologische aandoening die het beste behandeld kan worden door een neuroloog met expertise in migraine. Hoewel hormonale schommelingen (bijvoorbeeld rond je menstruatie, zwangerschap of overgang) invloed kunnen hebben op migraine, is er op dit moment weinig wetenschappelijk bewijs dat hormonale behandelingen migraine effectief behandelen.

Daarom richten wij ons op bewezen behandelmethoden, zoals aanvalsmedicatie en preventieve behandelingen. Als er bij jou duidelijke gynaecologische klachten spelen die de migraine beïnvloeden, geven we graag advies over aanpassing van je anticonceptie bij migraine, of hormoonsuppletie bij toenemende migraine in de overgang. Daarvoor hoef je niet naar een aparte gynaecoloog en zo heb je altijd maar één behandelaar voor je migraine.